|
Ankara’nın simgesi
olan Ankara Kalesi’nin ilk yapım tarihi kesin
olarak bilinmemektedir. Ancak, kaynaklardan MÖ.II.yüzyıl
başında Galatların Ankara’da hüküm sürdüğü zaman bu
kalenin varlığı bilinmektedir. Nitekim Romalılar
Galatların üzerine yürüdüğü zaman Galat Kralı
Tektosaglar bu kaleye sığınmıştır. Romalılar Ankara
yöresini işgal ettikten sonra kent büyümüş ve
surların dışına taşmıştır. Roma İmparatoru Caracalla
MS.217’de surları onarmıştır.
Ankara Kalesi içinde Roma dönemine ait
kalıntılar dikkati çekerse de büyük ölçüde Bizans
döneminde yapılmıştır. İmparator II.Constantinus
MS.668’de Dış Kaleyi yaptırmış, İmparator Isaurili
III.Leon ise kale duvarlarını onarırken İç Kale
surlarını da yükseltmiştir. Bunun ardından İmparator
Nikoporos 805’te, imparator Bazileus da 859’da bu
kaleyi onarmıştır.
Ankara Kalesi iç ve dış olmak üzere iki
bölümden oluşmaktadır. Ankara Kalesi İç
surları büyük olasılıkla MS.630 yılında İmparator
Heraklius tarafından yapılmıştır. Arap saldırıları
sırasında büyük hasara uğramış bu nedenle de
MS.859’da Bizans imparatoru III.Mikhael tarafından
büyük ölçüde onarılmıştır. Bu arada da Ankara
Kalesi ne dış surların eklendiği sanılmaktadır.
Dış surlar kuzey-güney doğrultusunda 350 metre,
batı-doğu doğrultusunda ise 180 metre boyunca
uzanmaktadır. Bu surlar İç Kalenin güney ve batı
duvarları ile dik açı oluşturur. Ankara Kalesi
Doğu duvarı tepenin konumuna uygun olarak
girinti ve çıkıntılar yapar. Dış Kale eski Ankara
şehrini çevirmekte idi.
Selçuklular 1073’te yöreyi ele geçirmiş, ardından
Ankara Kalesi ne ilaveler yapmışlardır. Haçlı
komutanı Raimond 1101’de Ankara Kalesini ele
geçirmişse de Selçuklular bu işgale son vermiştir.
I.Alaaddin Keykubat kaleyi onarmış, Sultan II.Alaaddin
Keykavus da 1249’da bazı ekler yaptırmıştır.
Osmanlılar zamanında Ankara Kalesi surları
Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa’nın oğlu İbrahim Paşa
tarafından 1832’de onarılmıştır.
İç kale dikdörtgen plan düzeninde olup, yöresel
Ankara taşı (bazalt) ve çevreden toplanan mimari
parçalardan yapılmıştır. Ankara Kalesi’ nin
15-20 metre aralıklarla yerleştirilmiş 20’den fazla
kulesi vardır. Ankara Kalesi Kuleleri beşgen
olup, Ankara Kalesinin esas girişi güney
yönündedir. Ayrıca iç kalenin doğusundaki yuvarlak
kule Doğu Kale olarak isimlendirilmiştir. Bent
(Hatip Çayı) Deresi’ne bakan kuzey yönünde, Bent
deresi’nden 110 m. yükseklikteki burca Ak Kale
ismi verilmiştir. Kalenin dış kuleleri dikdörtgen
şeklinde olup bunların iki kapısı vardır. Bunlardan
birisine Dış Kale Kapısı, diğerine de Hisar Kapısı
isimleri verilmiştir. Hisar Kalesi üzerinde İlhanlı
döneminden kalan bir yazıt bulunmaktadır.
Ankara Kalesi içerisinde Osmanlı döneminde
XVII.yüzyıldan sonra yerleşim olmuş ve bunlara ait
bazı Ankara evleri günümüze ulaşmıştır.
Kaynaklardan, kale içerisinde 600 civarında evin 170
çeşmenin, su sarnıcının ve hububat ambarlarının
bulunduğu öğrenilmektedir. Aynı zamanda burada
Alaaddin Camisi bulunmaktadır.
Kenthaber Kültür Kurulu |
